လာလည္သူအေပါင္း မဂၤလာအေပါင္းနဲ႔ ျပည့္စံု၍ ကိုယ္စိတ္ႏွစ္ျဖာ က်န္းမာ၊ ခ်မ္းသာက်ပါေစ မေကြးတိုင္း၊ နတ္ေမာက္ၿမဳိ႕နယ္၊ ေအးျမသာစည္ရြာမွ ႀကဳိဆိုပါတယ္ ခင္ဗ်ာ
http://www.burmeseclassic.mobi/dammaQA.php

Followers

ႏ်ဴကလီးယား စြမ္းအင္ရဲ႕ ရူပေဗဒအေျခခံ

အေျခခံရူပေဗဒနည္းနည္းေလာက္မိတ္ဆက္ေပးမယ္ဒီလို ့မိတ္ဆက္ေပးျခင္းသည္ကၽြန္ေတာ္အရမ္သိေတတ္ေန လို ့ေတာ့မဟုတ္ပါဘူး
ဆိုတာအရင္းေျပာျပရေစဘာဘဲျဖစ္ျဖစ္အေျခခံ ႏ်ဴကလီးယား ဓါတ္ေပါင္းအေၾကာင္းစိတ္ဝင္စားသူမ်ားအတြက္ေတာ့အတိုင္တာတစ္ခုထိအက်ဳိးျဖစ္ထြန္မယ္လို ့ေတာ့ေမွ်ာ့္လင့္ပါတယ္






၁။ ႏ်ဴကလီးယား စြမ္းအင္ရဲ႕ ရူပေဗဒအေျခခံက ဘာလဲ။

ႏ်ဴကလီးယား စြမ္းအင္ရဲ႕ ရူပေဗဒအေျခခံကေတာ႔ အဓိကအားျဖင္႔ ကြဲထြက္ျခင္း ျဖစ္စဥ္ပါဘဲ။။ ပထမဦးဆံုး ယူေရနီယံကေန nucleus အပိုင္း ၂ ပိုင္း ကြဲထြက္တာပါဘဲ။ အဲဒီမွာ heavy (ဗဟုိ) nucleus ကေန နယူထရြန္ကို ဖမ္းယူျပီးေတာ႔ အေပါင္း လ်ပ္စစ္ဓါတ္ေဆာင္ေသာ mass အားျဖင္႔တူညီေသာ nucleus အပိုင္းေတြ ကြဲထြက္တာျဖစ္ပါတယ္။

Coulomb တြန္းကန္အားရဲ႕ သက္ေရာက္မႈေၾကာင္႕ nucleus ကေန အပိုင္းေတြ ကြဲထြက္ၾကပါတယ္။ အက်ဳိးဆက္အေနနဲ႕ကေတာ႔ နယူကလီးယားရဲ႕ အတြင္းပိုင္းစြမ္းအင္တခ်ဳိ႕ဟာ ၄င္းတို႕ ကြဲထြက္ျခင္းမွာ အေရြ႕စြမ္းအင္ အျဖစ္္ ေျပာင္းလဲသြားပါတယ္။။ ၄င္းတို႔ အရာ၀တၴဳထဲမွာ ေရြ႕ရွားႏႈန္းက မမ်ားပါဘူး။ မီကရြန္သာသာေလာက္ဘဲ ရိွပါတယ္။ အဲဒါေၾကာင္႔ ၄င္းတို႔ အရိွန္ေႏွးလာျခင္းမွာ ျပင္းထန္တဲ႔ ေလာင္ကြၽမ္းမႈ ျဖစ္ေပၚပါတယ္။။ အရာ၀တၴဳနဲ႕ ႏႈိင္းယွဥ္လိုက္ရင္ေတာ႔ မၾကီးပါဘူး။။ အဲသည္လိုထုထည္မွာ ျဖစ္တဲ႕ Fission ျဖစ္စဥ္ တည္ရိွတာနဲ႕ အေအးခံတဲ႔ system ပါ၀င္မႈေၾကာင္Atomic power- plant ေတြမွာ ျဖစ္ေနတဲ႔ ကြဲထြက္တဲ႔ အပူအျဖစ္ အသံုးျပဳလို႔ရပါတယ္။။

၂။ ႏ်ဴကလီးယား ဓါတ္ေပါင္းဖို ဘယ္လို အလုပ္လုပ္တာလဲဲ

ႏ်ဴကလီးယား ဓါတ္ေပါင္းဖိုမ်ား၏ အမ်ဳိးမ်ဳိးေသာ တည္ေဆာက္ပံုအရ ၄င္းတို႕တြင္ တူညီေသာ နည္းပညာပိုင္းဆိုင္ရာ system မ်ား ရိွၾကပါတယ္။။ အဓိကအခရာကေတာ႔ သတိၲၾကြေသာ ဇုန္(နယ္ေျမ) ျဖစ္ပါတယ္။။ အဲဒါကေတာ႕ တည္ေဆာက္ပံုအရ နယူကလီးယား ေလာင္စာမ်ား ထည္႔ထားေသာ၊ ထိန္းခ်ဳပ္ႏိူင္ေသာ chain reactoin ျဖစ္ေပၚတဲ႔ ေနရာျဖစ္ပါတယ္။။ ယူေရနီယံ ၂၃၅ ကေတာ႕ နယူကလီးယား ေလာင္စာရဲ႕ အဓိက main ျဖစ္ပါတယ္။။ ၄င္းကေန slow (thermal) ႏ်ဴထရြန္ကို fast ႏ်ဴထရြန္္ထက္စာရင္ ပိုျပီးကြဲထြက္ႏူိင္ပါတယ္။။ အဲဒါေၾကာင္႕ ဓါတ္ေပါင္းဖိုကို ေယဘူယ်အားျဖင္႕ ထိန္းႏိူင္တာကေတာ႕ moderator ပါဘဲ။။ Moderator ဆိုတာကေတာ႕ ၄င္းမွာရွိတဲ႔ nucleus ေတြနဲ႕ ကြဲထြက္လာတဲ႕ နယူထရြန္ေတြ တိုက္တဲ႕အခါမွာ နယူထရြန္ေတြရဲ႕ ပထမဦးဆံုးရရွိထားတဲ႕ High energy ကို ေတာ္ေတာ္ ဆံုးရွဳံးေစတဲ႕ အရာ၀တၴဳမ်ဳိးပါ။။ တနည္းအားျဖင္႕ေျပာရင္ေတာ႔ ႏ်ဴထရြန္္ေတြရဲ႕ အရိွန္ကိုေလ်ာ့ေစတဲ႔ အရာ၀တၴဳမ်ဳိးလို႕လဲ ေျပာလို႔ရပါတယ္။။ အခုလိုဓါတ္ေပါင္းဖိုမ်ဳိးကို thermal reactor လို႔ေခၚပါတယ္။ Fast reactor ရဲ႕ သတိၲၾကြေသာ ဇုန္(နယ္ေျမ)မွာ moderator ကို ဆံုးရွဳံးေလ်ာ႔နည္းေစပါတယ္။။ ဘာေၾကာင္႔လဲဆိုေတာ႔ ဒီလို reactor ေတြမွာ chain reaction ျဖစ္ေပၚဖို႕အတြက္ နယူကလီးယား ေလာင္စာမွာ ယူေရနီယံ ၂၃၅ (သို႕မဟုတ္) ပလူတိုနီယမ္ရဲ႕ ပါ၀င္မႈဟာ ပိုျပီးမ်ားလို႔ပါဘဲ။

၃။။ ဘယ္လို ဓါတ္ေပါင္းဖို(reactor)ေတြ ရိွသလဲ။။  နာမည္ေတြက ဘာကို သတ္မွတ္ ရည္ညႊန္းတာလဲ။


ကမာၻ႕မွာ နယူကလီးယား ပါ၀ါရဲ႕ အေျခခံကေတာ႔ electric energy ရရိွဖို႔အတြက္ ရည္မွန္းတီထြင္ထားတဲ႕ Power reactor ေတြပါဘဲ။။ အဲဒါေတြအျပင္ Scientific experiment ေတြ လုပ္ေဆာင္ဖို႔ႏွင္႔ nuclear (radionuclide) ထုတ္လုပ္ေရးေတြ အျပင္ သေဘၤာႏွင္႔ဆိုင္ေသာ engine ျပဳလုပ္တဲ႔ ေနရာေတြမွာ အစားထိုးဖို႔အတြက္ research reactor ေတြလည္း ရိွပါတယ္။

Reactor ေတြရဲ႕ အတိုေခါက္နာမည္ေတြက သူတို႔ရဲ႕ နာမည္ေတြတင္ မဟုတ္ဘဲ အေရးပါတဲ႔ ရူပေဗဒႏွင္႔ နည္းပညာပိုင္းဆိုင္ရာ၊ ဖြဲ႕စည္းတည္ေဆာက္ပံုဆိုင္ရာ ၀ိေသသလကၡဏာေတြကိုလည္း ရည္ညႊန္းပါတယ္။ WWPR - ၁၀၀၀ရဲ႕ လွ်ပ္စစ္စြမ္းအားကေတာ႔ ၁၀၀၀ မီဂါ၀ပ္ ျဖစ္ျပီး၊ ေရကေတာ႔ moderator ၊ Coolant အျဖစ္ သံုးပါတယ္)။ HPCR - ၁၀၀၀ ၇ဲ ့ လွ်ပ္စစ္စြမ္းအားကေတာ႔ ၁၀၀၀ မီဂါ၀ပ္ ျဖစ္ပါတယ္။ တခါတေလမွာ reactor ေတြကို ၄င္းတို႔ရဲ႕ အျခားထူးျခားခ်က္ေတြကိုမူတည္ျပီ
း နာမည္ေပးၾကပါတယ္။။ ဥပမာ။။ reactor ေတြအားလံုးမွာ ၄င္းတို႔ႏွင္႔ သက္ဆိုင္တဲ႔ ေလာင္စာေတြနဲ႔ ကိုယ္ပိုင္ထူးျခားခ်က္ေတြ ရိွၾကပါတယ္။

၄။။ Atomic power - plant (APP) ဆိုတာ ဘာကိုဆိုလိုတာလဲ။။ အဲဒီစက္ရံုေတြ ဘယ္လို အလုပ္လုပ္တာလဲ။။
Atomic power-plant ေတြမွာ စြမ္းအင္(power) ပံုစံကို အျပန္အလွန္ေျပာင္းလဲျခင္း ၃ မ်ဳိး ရွိပါတယ္။။
(၁) နယူကလီးယားစြမ္းအင္ကေန အပူစြမ္းအင္သို႔။။
(၂) အပူစြမ္းအင္ကေန စက္မႈစြမ္းအင္သို႔။။
(၃) စက္မႈစြမ္းအင္ကေန လွ်ပ္စစ္စြမ္းအင္သို႔။။
APP စက္ရုံေတြက ေယဘုယ်အားျဖင္႔reacor အခ်ဳိ႕မွာ ပါ၀င္ျပီး ရႈပ္ေထြးတဲ႔ အေဆာက္အအံုပံုစံ အျဖစ္တည္ရိွျပီး၊ ၄င္းတို႔ထဲမွာ သက္ဆိုင္တဲ႕ နည္းပညာပိုင္းဆိုင္ေသာ တပ္ဆင္ထားမႈေတြပါရိွပါတယ္။။ အဓိကအေဆာက္အအံုမွာ reactor ႏွင္႔ဆိုင္တဲ႔ ခန္းမရိွပါတယ္။။ ေရဒီယိုသတိၲၾကြတဲ႔ ဇုန္မွာရိွတဲ႔ ေလာင္စာေတာင္႔ကေန (သို႔မဟုတ္) သာမန္နည္းလမ္းအားျဖင့္ ရရိွတဲ႔ အပူကို လွ်ပ္စစ္ထုတ္လုပ္တဲ႔ generator ေတြရဲ႕ ပိုက္ေတြမွာ လည္ပတ္ဖို႕ ေရေငြ႕ ရရိွဖို႕အတြက္ အသံုးျပဳၾကပါတယ္။။

၁. Active zone ၂. boiler ၃.steam generator ၄. turbine
၅. generator ၆. condenser
၅။။ ႏ်ဴကလီးယား ေလာင္စာႏွင္႔ သဘာ၀ေလာင္စာေတြ မီးေလာင္ကြၽမ္းတဲ႕ ျဖစ္စဥ္ေတြမွာ အဓိက ျခားနားမႈေတြက ဘာေတြလဲ။။
အဲဒါကေတာ႔ အနည္းငယ္ ရိွပါတယ္။။ ပထမဦးဆံုးအေနျဖင္႔ ႏ်ဴကလီးယား ေလာင္စာေတြ မီးေလာင္ကြၽမ္းဖို႔ ဘာေအာက္ဆီဂ်င္မွ မလိုတဲ႔အျပင္၊ စြမ္းအင္ကြဲထြက္တဲ႔ ျဖစ္စဥ္မွာ ဘာ oxidizing အရာ၀တၳဳမွ မလိုပါဘူး။။ ၄င္းထဲမွာကိုက ယူေရနီယံကေန ႏ်ဴကလီးယား ကြဲထြက္ျခင္းကေန နယူကလီးယား အျပန္အလွန္ ဓါတ္ျပဳျခင္းကို ျဖစ္ေစတာပါ။။ ဘာဓါတုေဗဒ ဓါတ္ျပဳျခင္းမွ မျဖစ္ပါဘူး။။ ဒုတိယအေနျဖင္႔ Thermoelecric power plant ေတြမွာ မီးေလာင္ဖိုအတြင္း ထည္႔ထားတဲ႔ သဘာ၀ေလာင္စာေတြကိုအကုန္ ေလာင္္ကြၽမ္းေစပါတယ္။။ အဲသည္႔မွာ မီးမေလာင္ကြၽမ္းတဲ႔ အရာ၀တၳဳ ဘာမွမရိွပါဘူး။။ ႏ်ဴကလီးယား power reactor ေတြမွာ ျဖစ္တဲ႔ chain reaction ေတြမွာ အစိတ္အပိုင္းေတြ ကြဲထြက္ေစႏိူင္တဲ႔ ယူေရနီယံ(၂၃၅)ကို အကုန္လံုးမေလာင္ကၽြမ္းပါဘူး။။ လက္ရိွ ေရဒီယိုသတိၲၾကြတဲ႔ ဇုန္အတြက္ critical mass အရ ၄င္းရဲ႕ အပိုအလွ်ံေတြဘဲ ေလာင္ကြၽမ္းပါတယ္။။ မေလာင္ကၽြမ္းတဲ႔ ယူေရနီယံေတြကို ျပန္လည္ထုတ္လုပ္ျပီးတဲ႔အခါမွာ ေလာင္စာအေနနဲ႔ ျပန္သံုးလို႕ရပါတယ္။။ အဆံုးသတ္အေနနဲ႕ ႏ်ဴကလီးယားေလာင္စာေတြ ျပိဳကြဲျပီး ကြဲထြက္ရရိွလာတဲ႔ ပလူတိုနီရမ္ကလည္း ေလာင္စာအေနနဲ႔ တဖန္ျပန္ျပီး အသံုးျပဳလို႔ရပါတယ္။။(ျပန္လည္သန္ ့စင္ဖုိ့့႔ေတာ့လိုအပ္ပါတယ္။။)
၆။။ Atomic power plant (APP)ရဲ႕ အကူအညီႏွင္႕ ထုတ္လုပ္တဲ့ လွ်ပ္စစ္ဓါတ္အား ႏႈိင္းယွဥ္ကုန္က်စရိတ္ ဘယ္ေလာက္ရွိလဲ။။
ရုရွားႏိုင္ငံမွာဆိုရင္ Atomic power plant (APP)မွာ လွ်ပ္စစ္ဓါတ္အား ထုတ္လုပ္မႈရဲ႕ အဓိကကုန္က်စရိတ္ဟာ Thermoelectric power-plant ထက္စာရင္ နည္းပါတယ္။။ ၂၀၁၀ ခုႏွစ္မွာဆိုရင္ ဓါတ္ေငြ႕ႏွင့္ေရနံရဲ႕ ေစ်းႏႈန္းေတြ တက္လာတာနဲ႕ ဆက္စပ္ျပီး အဏုျမဴစြမ္းအင္ ခန္႕မွန္းခ်က္အားျဖင္႕ ေယဘုယ်ကုန္က်စရိတ္ဟာ ၂ဆ ေလာက္ ေလ်ာ႕နည္းမွာ ျဖစ္ပါတယ္။။ အဲသည္႔အျပင္ တနာရီမွာ သံုးတဲ႕ ကီလို၀ပ္(အလင္း တိုင္း စြမ္းအင္ယူနစ္)အရ Atomic power-plant (APP) မွာ ေလာင္စာသုံး power-plant ေတြထက္စာရင္ ေဖၚျပခ်က္အရဆိုရင္ တအားနည္းပါတယ္။
ဥပမာ - အဏုျမဴစြမ္းအင္သံုးက ၁၈-၂၅% သာရိွျပီး ေက်က္မီးေသြး၊ ေရနံသံုးေတြမွာ ၄၅%၊ ဓါတ္ေငြ႕သံုးေတြမွာ ၆၅%ခန္႕ ရိွပါတယ္။။ ဒါေပမဲ႕ အဲသည္႔မွာ Atomic power plant ေတြရဲ႕ တည္ေဆာက္မႈကုန္က်စရိတ္ဟာ ပိုမ်ားျပီး ၄င္းတို႔ႏွင္႔ power တူတဲ႔ Thermoelectric power plant ထက္စာရင္ ပိိုျပီး သက္တမ္းရွည္ပါတယ္။။ အဲဒါေၾကာင္႔ Atomic power plant သိပံၸနည္းက်နည္းပညာပိုင္းဆိုင္ရာ ၾကီးၾကပ္မႈအတြက္ ေပးရတဲ႔ လုပ္ခက အရမ္းမ်ားပါတယ္။။

ပံု - ရုရွားႏိူင္ငံရိွ Atomic power-plant ႏွင္႔ Thermoelectric power-plant လွ်ပ္စစ္စြမ္းအင္ကုန္က်မႈႏွဳန္းျပပံု။

၇။ ေဘးပတ္၀န္းက်င္ကို သတ္မွတ္ထားတဲ့ ေရဒီယိုသတိၱၾကြတဲ႕ ပစၥည္းေတြ အမ်ားဆံုးစြန္႔ပစ္တဲ႔ (အဏုျမဴ သို႕မဟုတ္ ေက်ာက္မီးေသြး)စက္ရံုေတြအျဖစ္ ဘယ္လို လွ်က္စစ္ဓါတ္အားေပးစက္ရံုေတြကို သတ္မွတ္ႏိူင္လဲ။။
အဆိုအားျဖင္႔ေျပာရရင္ေတာ့ ေက်ာက္မီးေသြးသံုးစက္ရံုေတြက ထုတ္လုပ္တဲ႔ တစ္ယူနစ္ လွ်ပ္စစ္စြမ္းအင္အရ သတ္မွတ္ထားတဲ့အမ်ားဆံုး စြန္႔ပစ္ပါတယ္။။ ဘာျဖစ္လို႔လဲဆိုရင္ေတာ့ ေက်က္မီးေသြးမွာ သဘာ၀ေရဒီယိုသတိၲၾကြပစၥည္းေတြျဖစ္တဲ႔ သိုရီယမ္(thorium)ႏွင့္ ပိုတက္စီယမ္(polonium)တို႔ ပါ၀င္ပါတယ္။။ အဲဒါအျပင္ သိုရီယမ္မွာ သက္တမ္းရွည္တဲ႔ ယူေရနီယံ isotope ေတြအျပင္၊ ၄င္းတုိ႕ ျပိဳကြဲတ့ဲအခါမွာထြက္လာတဲ့ ပစၥည္းေတြမွာ ေရဒီယိုသတိၱသင္႔ေစေသာ(ဓါတ္ေရာင္ျခည္သင္႔ေစေသာ) ေရဒီယမ္ (radium)၊ ေရဒြန္ (radium)ႏွင္႔ ပိုလိုနီယမ္ (polonium)တို႔ပါ၀င္ပါတယ္။။ ေက်ာက္မီးေသြးကို မီးရိွဳ႕ေလာင္ကြၽမ္းေစတဲ႔အခါမွာ ၄င္းတိုဟာ အျပင္ပတ္၀န္းက်င္ကို အကုန္လံုးနီးပါး က်ေရာက္ေစပါတယ္။။ အဲသည္မွာ စြန္႔ပစ္မႈရဲ႕ သတ္မွတ္ထားတဲ႔ သတိၲၾကြမႈဟာ thermoelectric power-plant ေတြက Atomic power-plant ေတြထက္ ၅-၁၀ ဆ ပိုပါတယ္။။
အဲဒါအျပင္ ေက်ာက္မီးေသြးမွာ ပါရွိတဲ႔ အေရးပါတဲ႕ သဘာ၀ ႏ်ဴကလီးယား ပါ၀င္မႈဟာ thermoelectric power-plant ေတြမွာ ေလာင္ကြၽမ္းျပီးေသာ မီးေသြး၊ ျပာမႈန္႔မ်ားကို မ်ားျပားလာေစျပီး လူေတြရဲ႕ ခႏၶာကိုယ္အစိတ္အပိုင္းေတြကို က်ေရာက္ေစပါတယ္။။
thermoelectric power-plant ေတြက ျပာ ၁ တန္မွာ ေရဒီယိုသတိၱၾကြတဲ႕ ပစၥည္း ၁၀၀ ဂရမ္အထိ ပါ၀င္ပါတယ္။။ Atomic power-plant ေတြမွာကေတာ့ သည္လိုလမ္းေၾကာင္းေတြမွာ ဓါတ္ေပါင္းဖိုမွ ေရဒီယိုသတိၱၾကြတဲ႕ ႏ်ဴကလီးယားေလာင္စာမ်ားရဲ႕ ျပင္ပ ပတ္၀န္းက်င္ႏွင့္တိုက္ရိုက္ သက္ေရာက္မႈကို လည္ပတ္ျခင္း နည္းပညာျဖင္႔ ဖယ္ရွားထားတဲ့အတြက္ ေယဘုယ်အားျဖင့္ ၄င္းတို႔ရဲ႕ပ်ံႏွံ႔မႈ မရွိပါဘူး။။ Thermoelectric power-plant ေတြမွာ မွီတင္းေနထိုင္တဲ႔ လူေတြအေပၚ ေရဒီယိုသတိၱၾကြတဲ႕ သက္ေရာက္မႈက ထုတ္လုပ္ႏိူင္တဲ႔ စြမ္းအားတူညီတဲ႔ Atomic power-plant ေတြထက္စာရင္ ခန္႔မွန္း အဆ ၂၀ ေလာက္ ပိုမ်ားပါတယ။္။
၈။။ အဏုျမဴစြမ္းအင္ကို အသံုးၿပဳၿခင္းၿဖင့္ သဘာ၀ပတ္၀န္းက်င္ ထိမ္းသိမ္းၿခင္းကို ဘယ္လိုအက်ိဳးေက်းဇူးမ်ား ရရွိေစပါသလဲ။။
အက်ဳိးေက်းဇူးေတြကေတာ႔ အမ်ားၾကီးပါဘဲ။။ ၄င္းတို႔ထဲကမွ အဓိက အေရးၾကီးတာေတြကေတာ႔
(၁) သဘာ၀ပတ္၀န္းက်င္အတြက္အေရးၾကီးေသာ ေအာက္ဆီဂ်င္ေလ်ာ့က်မွုကိုမၿဖစ္ေစၿခင္း ။
(၂) အဆိပ္အေတာက္ျဖစ္ေစေသာဓာတ္ေငြ႕ ပစၥည္းမ်ား စြန္႔ပစ္မႈွမရိွျခင္း။
(၃)စြမ္းအင္ရရွိေစရန္အသံုးစားရိတ္တြင္လည္းတၿခားေသာစြမ္းအင္မ်ားအသံုးၿပဳၿခင္းထက္သိသိသာသာ ေလ်ာ့နည္းၿခင္း။။
ဥပမာ။။ ၁ နာရီမွာလွ်ပ္စစ္ဓာတ္အား ၁ ကီလို၀ပ္ရရွိေစရန္ကုန္က်ေငြမွာ
ေက်ာက္မီးေသြးစြမ္းအင္ = ၁၅ ယူရို
ေရနံမွစြမ္းအင္ = ၄.၅ ယူရို
သဘာ၀ဓာတ္ေငြ႕ = ၃ ယူရို
ႏ်ဴစြမ္းအင္ = ၀.၂ ယူရို ၿဖစ္ပါတယ္။။
၉။။ ပထမဦးဆံုးေသာ atomic power-plant (APP) က ဘယ္မွာ ေပၚေပါက္ခဲ႔တာလဲ။။
စူးစမ္းရွာေဖြေလ့လာမႈအရ ပထမဦးဆံုးေသာ atomic power-plant (APP) ကိုု ၁၉၄၅ ခုႏွစ္ပိုင္္းမွာ ေအာ႔ဖ္ညင္န္ေဒသမွာ စတင္ခဲ့ေၾကာင္း ေတြ႕ရိွရပါတယ္။။ ၄င္းစက္ရုံကေတာ႔ ယူေရနီယံ - ကာဗြန္(graphite)ကို အသုံးျပဳတဲ႕ reactor အမ်ဳိးအစားျဖစ္ပါတယ္။။ စုစုေပါင္း စြမ္းအားကေတာ႔
၅ မီဂါ၀ပ္ ျဖစ္ပါတယ္။။ ၄င္းစက္ရုံဟာ မေတာ္တဆပ်က္စီးဆံုးရႈံးမႈေတာင္မရိွဘဲ ႏွစ္(၅၀)ေက်ာ္ အလုပ္လုပ္ခဲ႔ပါတယ္္။။ အခုခ်ိန္မွာေတာ႔ အဲသည္႔ေနရာမွာ နယူကလီးယားစြမ္းအင္နဲ႕ဆိုင္တဲ႔ ျပတိုက္ေဆာက္ဖို႕ စီစဥ္ေနၾကပါတယ္။။
၁၀။။ ယခုအခ်ိန္မွာ ရုရွားႏွင္႔ နယ္ျခားေတြမွာ atomic power-plant (APP) ဘယ္ေလာက္ အလုပ္လုပ္ေနလဲ။။
ယခုအခ်ိန္မွာ ရုရွားႏူိင္ငံမွာကေတာ႔ ၁၀ atomic power-plant (APP) အလုပ္လုပ္ေနျပီးေတာ႔ ၄င္းတို႔မွာ စြမ္းအင္ထုတ္ေပးႏိူင္တဲ႔ ယူနစ္ ၃၁ ခု တပ္ဆင္ထားပါတယ္။။ ၄င္းတို႔ရဲ႕ စုစုေပါင္းထုတ္ေပးႏိူင္တဲ႔ စြမ္းအင္ကေတာ႔ ၂၃၂၀၀-မီဂါ၀ပ္ခန္႔ျဖစ္ျပီး ခန္႔မွန္းေျခအားျဖင္႔ ညီတူညီမွ် reactor အုပ္စု ၂ စု ခြဲျခားထားပါတယ္။။ Water moderated reactor WWPR - ၄၀၀ ႏွင္႔ ၁၀၀၀ အုပ္စု၊ အဲသည္႔အျပင္ boiling channel (Graphite-water)ကို သံုးတဲ႔ reactor (HPCR-1000 ႏွင့္ PGR-G)တို႕ျဖစ္ပါတယ္။။ ဘိုင္လိုရုရွားႏိူင္ငံမွာ လက္ရိွအလုပ္လုပ္ေနတဲ႔ atomic power-plant (APP) မွာ ကမာၻမွာ တစ္ခုတည္းျဖစ္တဲ႔ power reactor ျဖစ္ျပီး fast neutron ထြက္တဲ႔ (FNR– ၆၀၀) ျဖစ္ပါတယ္။။
၂၀၀၆ ခုႏွစ္စပိုင္းမွာ ကမာၻတစ္၀န္းလံုးအေနျဖင္႔ ႏိူင္ငံေပါင္း ၃၁ ႏိူင္ငံမွာ ၄၄၀ စြမ္းအင္ထုတ္ေပးႏိူင္တဲ႔ ယူနစ္ေတြ ရွိျပီး ေယဘုယ် စြမ္းအားကေတာ႔ ၃၇၀ ဂီဂါ၀ပ္ ရိွပါတယ္။။ တကယ္အလုပ္လုပ္ေနတဲ႔ စြမ္းအင္ထုတ္ေပးႏိူင္တဲ႔ ယူနစ္ေတြရဲ႕ အမ်ားစုကေတာ႔ အေမရိကန္ျပည္ေထာင္စုမွာ ၁၀၄ ခု၊ ျပင္သစ္မွာ ၅၉ ခု ႏွင္႔ ဂ်ပန္မွာ ၅၄ ခုတို႔ ရိွပါတယ္။။
၁၁။။ ကမာၻႏွင္႔ ရုရွားႏိူင္ငံမွာ ရိွတဲ႔ atomic power-plant (APP) ေတြက လွ်ပ္စစ္စြမ္းအင္ရဲ႕ ဘယ္ေလာက္ပမာဏေလာက္ ထုတ္လုပ္သလဲ။။
IAEA ရဲ႕ ထုတ္ျပန္ခ်က္အရ ကမာၻ မွာ ၂၀၀၅ ခုႏွစ္တုန္းက လ်ွပ္စစ္စြမ္းအား ထုတ္လုပ္မွုစုစုေပါင္းရဲ႕ APP ရဲ႕ထုတ္လုပ္မုွ ၁၇% နီးပါးရွိပါတယ္။။ အဲသည္႔ အတိုင္းအတာကေတာ႔ လက္ရိွ ရုရွားႏိူင္ငံ ထုတ္တဲ႔ ပမာဏ(၁၆%) ေလာက္ရိွပါတယ္။။ လက္ရိွ ရုရွားႏိူင္ငံရဲ႕ ဥေရာပအပိုင္းကေတာ႔ ပိုမ်ားျပီး ၃၀% ခန္႕ရိွပါတယ္။။ အေမရိကန္ႏိူင္ငံရဲ႕ ထုတ္တဲ႔ပမာဏကေတာ႔ အနည္းငယ္ပိုမ်ားျပီး ၂၀%ရိွပါတယ္။။ အဲသည္႔အျပင္ ပမာဏမ်ားတဲ႔ ႏူိင္ငံေတြလည္း ရိွပါတယ္။။ ဥပမာ။။ ျပင္သစ္ဆိုရင္ ၇၈% ရိွပါတယ္။။ ပမာဏနည္းတဲ႔ႏိူင္ငံေတြကေတာ႔ ဥပမာ။။ တရုတ္ႏိူင္ငံဆိုရင္ ၂.၂% ရိွျပီး အိႏၵိယႏိူင္ငံကေတာ႔ ၂.၈% ရိွပါတယ္။။ နယူကလီးယားစြမ္းအင္ပညာရဲ႕ တိုးတက္မႈႏႈန္းအရ ေနာက္က်က်န္ေနျခင္းဟာ ခဏမွ်သာျဖစ္ေၾကာင္းကို သက္ေသျပတာျဖစ္ပါတယ္။။
၁၂။။ တကမာၻလံုးဆိုင္ရာ အဏုျမဴစြမ္းအင္ရဲ႕ ဖြ႕ံျဖိဳးတိုးတက္မႈ အလားအလာ ဘယ္လိုရိွသလဲ။။
ေရနံ႕ႏွင္႔ ဓါတ္ေငြ႕မ်ား ေလ်ာ့နည္းကုန္ခန္းလာျခင္း၊ ေက်ာက္မီးေသြး မီးေလာင္ျပာက်ျခင္းေၾကာင့္ျဖစ္္ေပၚတဲ႔ ပတ္၀န္းက်င္ဆိုင္ရာ ဆိုးက်ဳိးျဖစ္ေပၚမႈမ်ားကို တြက္ခ်က္မႈအရ လွ်ပ္စစ္စြမ္းအားမွာ လူသားတို႔ရဲ႕ ၾကိဳးစားအားထုတ္မႈဟာ အဏုျမဴစြမ္းအင္နဲ႕စာရင္ ေက်နပ္ႏွစ္သိမ္႔မႈေပးႏိူင္ပါတယ္။။ လက္ရိွအခ်ိန္မွာေတာ႔ ကမာၻမွာ ႏိူင္ငံ ၁၃ ႏိူင္ငံမွာ စြမ္းအင္ထုတ္လုပ္တဲ႔ ယူနစ္ေတြ ၃၀ နီးပါး ေဆာက္လုပ္ျပီးစီးပါျပီ။။ IAEA ရိွ ကြၽမ္းက်င္သူမ်ားရဲ႕ ခန္႔မွန္းခ်က္အရ လာမဲ႔ ၂၀၂၀ ခုႏွစ္ေလာက္မွာ ကမာၻမွာ အနည္းဆံုးအေနနဲ႔ ႏ်ဴကလီးယားစြမ္းအင္ထုတ္လုပ္တဲ႔ ယူနစ္ အသစ္ ၆၀ ေလာက္ထပ္ေပၚလာဦးမွာ ျဖစ္ပါတယ္။။ အဲသည္႔အတိုင္းဆိုရင္ေတာ႔ စုစုေပါင္း အေရအတြက္ အနည္းဆံုး ၅၀၀ ေလာက္ ျဖစ္ျပီး၊ စုစုေပါင္း စြမ္းအားကေတာ႔ ၄၃၀ ဂီဂါ၀ပ္ေလာက္ ထုတ္လုပ္မွာ ျဖစ္ပါတယ္။။ အထူးသျဖင္႔ တရုတ္ႏိူင္ငံမွာ ႏ်ဴကလီးယားစြမ္းအင္ရဲ႕ တိုးတက္မႈႏႈန္း (ခန္႔မွန္း ၆ ဆ ေလာက္ ၂၀၂၀ ခုႏွစ္ေလာက္မွာ) ျမင္႔တက္လာမွာပါ။။ အိႏိၵယ္ႏိူင္ငံမွာ (ခန္႔မွန္း ၁၀ ဆ ေလာက္) ျမင္႔တက္လာမွာပါ။။ ႏ်ဴကလီးယားစြမ္းအင္ထုတ္လုပ္ေရး တိုးျမင္႔လာဖို႔အတြက္လည္း စီစဥ္ေနၾကပါတယ္။။ စက္မႈလုပ္ငန္းအားျဖင့္ တိုးတက္ေနတဲ႕ ႏိူင္ငံေတြမွာေတာ႔ ဥပမာ။။ အေမရိကန္ႏိူင္ငံမွာ လက္ရိွထက္ကို ၂၀% ကေန ၂၅% အထိ၊ ျပင္သစ္မွာ ၇၈% ကေန ၈၂% အထိျမင္႔တက္လာမွာပါ။။

ပုံ - ႏ်ဴကလီးယားစြမ္းအင္ထုတ္ယူသံုးစြဲမႈ ႏိူင္ငံလိုက္ ျမင္႔တက္လာပံု။။

၁၃။။ ရုရွားနိုင္ငံရဲ႕ န်ဴစြမ္းအင္နဲ ့ပတ္သက္ၿပီးေရွ့ဆက္မဲ႔ အလားအလာမ်ားကို ေဖာ္ၿပပါ။။
ရုရွားႏိုင္ငံ ႏ်ဴကလီးယားစြမ္းအင္ဌာနအၾကီးအကဲ (ROSATOM) ရဲ့ ေၿပာၿပခ်က္မ်ားအရ ႏ်ဴကလီးယားစြမ္းအင္ တိုးတက္ထုတ္လုပ္ရန္အတြက္ ေဆာင္ရြက္ေနၿပီၿဖစ္ေၾကာင္း သိရွိရပါတယ္။။ ရုရွားႏိုင္ငံရဲ႕သမၼတကလည္း အတည္ၿပဳၿပီးၿဖစ္ပါတယ္။။ ႏ်ဴကလီးယားစြမ္းအင္ကို ၁၆ ရာနွုန္းကေန ၂၅ ရာနွုန္းအထိ တိုးတက္ထုတ္လုပ္ရန္ ၿဖစ္ပါတယ္။။ ဒီအစီအစဥ္မ်ားအရ ၂၀၃၀ ခုနွစ္မတိုင္မွီ အနည္းဆံုး န်ဴကလီးယား စြမ္းအင္ထုတ္ စက္ရံု အနည္းဆံုး ၄၀ လိုအပ္မွာၿဖစ္ပါတယ္။။ ယခုအခ်ိန္မွာေတာ့ ဒီအစီအစဥ္ကို အေကာင္အထည္ေဖာ္ဖို႕အတြက္ သက္ဆိုင္တဲ့ အဖဲြ႕စည္းအားလံုးဟာ စတင္ၿပီး အလုပ္လုပ္ေနၾကၿပီၿဖစ္ပါတယ္။။ သိပၸံႏွင္႔နည္းပညာဆိုင္ရာ လက္ေတြ ့ၿပဳလုပ္ခ်က္မ်ား၏ အေတြ ့ အၾကံဳ မ်ားအရ န်ဴစြမ္းအင္ကိုတိုးတက္ထုတ္လုပ္ဖို ့ဆံုးၿဖတ္ၿပီးၿပဳလုပ္ေနၾကတာၿဖစ္ပါတယ္။။
၁၄။။ ယူေရနီယမ္ရဲ႕ စြမ္းအင္ထုတ္လုပ္နုိင္စြမ္းကို အၿခားေသာေလာင္စာမ်ားနွင့္ ႏွုိင္းယွဥ္ၿပသပါ။။
သန္ ့စင္မွု အဆင့္နိမ့္က်ေသာ ယူေရနီယမ္ ( ၄ % အထိ ယူေရနီယမ္ ၂၃၅) ၁ ကီလိုဂရမ္ကို ႏ်ဴကလိီးယား ေလာင္စာအၿဖစ္ အသံုးၿပဳၿပီးေတာ႕ ရလာေသာ စြမ္းအင္ပမာဏဟာဆိုရင္ အရည္အေသြးၿမင့္မားေသာ ေက်ာက္မီးေသြး ၁၀၀ တန္နဲ ့ ေရနံ ၆၀ တန္တို႕နဲ ့ညီမွ်ပါတယ္။။ ခန္မွန္းယူဆခ်က္မ်ားအရ ေက်ာက္မီးေသြး နွင့္ ေရနံတို႕ဟာ တခ်ိန္ခ်ိန္မွာ ကုန္ခမ္းသြားနိုင္ပါတယ္။။

ပံု - ယူေရနီယမ္ရဲ႕ စြမ္းအင္ထုတ္လုပ္နုိင္စြမ္းကို အၿခားေသာေလာင္စာမ်ားနွင့္ ႏွုိင္းယွဥ္ၿပသထားပံု။။
၁၅။။ ႏ်ဴကလီးယားေလာင္စာစက္၀ိုင္း (Nuclear Fuel Circle) အေၾကာင္းကို ရွင္းၿပ၍ အေၿခခံအမ်ိဳးအစားမ်ားေဖာ္ၿပပါ။။
အသံုးၿပဳၿပီးေလာင္စာအၿဖစ္သို႕ မေရာက္မခ်င္း ၿဖစ္ပ်က္ေနတဲ့ ၿဖစ္စဥ္ေတြ အားလံုးကို ႏ်ဴကလီးယားေလာင္စာစက္၀ိုင္း (Nuclear Fuel Circle )လို႕ ေခၚဆိုပါတယ္။။ ႏ်ဴကလီးယားစက္ရံုမွအသံုးၿပဳၿပီးသား ေလာင္စာေတြကို ေနာင္အသံုးမၿပဳေတာ့ဘူးလို႕ ဆံုးၿဖတ္ၿပီးရင္ သူ႕ကို ေရဒီယိုသတၱိၾကြစြန္႔႕ပစ္ပစၥည္းအၿဖစ္ သတ္မွတ္ၿပီးေတာ့ သူ႕ကို ေရရွည္ထိမ္းသိမ္းမွု ၿပဳလုပ္မည့္ေနရာကို ပို႕ပါတယ္။။ ဒီၿဖစ္စဥ္ကုိ အဖြင့္လည္ပတ္ၿခင္း(opened loop)လို ့ ေခၚပါတယ္။။ န်ဴကလီးယားစက္ရံုမွ အသံုးၿပဳၿပီးသားေလာင္စာေတြကို ၿပန္အသံုးၿပဳဖို႕အတြက္ reactor ထဲမွာ ပလူတိုနီယမ္အၿဖစ္ ေရာက္ရွိေအာင္ ၿပဳၿပင္ၿပီးေတာ့လည္း အသံုးၿပဳပါတယ္။။ သူ ့ကိုေတာ့ closed loop လို ့ေခၚပါတယ္။။
ယေန႕မ်က္ေမွာက္ကာလမွာေတာ့ နိုင္ငံအမ်ားစုဟာ သူတို႕ရဲ႕ နည္းပညာနဲ႕ စီးပြားေရးအေၿခမေနေပၚမူတည္ၿပီးေတာ့ စြန္႕ပစ္ေလာင္စာမ်ားကို ၿပန္လည္အသံုးၿပဳလို႕ရရွိေစရန္ ၿပဳလုပ္မွုၿဖစ္စဥ္ ၾကာၿမင့္ပါတယ္။။ စြန္႕ပစ္ေလာင္စာမ်ားကို ၿပန္လည္သန္႕စင္မွုမၿပဳခင္မွာ လံုၿခံဳမွုရွိေစရန္ အတြက္ ၾကာၿမင့္စြာ (၁၀ နွစ္ခန္႕) ထိန္းသိမ္းထားရပါတယ္။။ ဒီၿဖစ္စဥ္ကိုေတာ့ ေရႊ႕ဆိုင္းမွုၿဖစ္စဥ္ (deferred)လို ့ေခၚဆိုပါတယ္။။

၁၆။။ ယူေရနီယမ္ဟာ ဘာေၾကာင့္ ႏ်ဴစြမ္းအင္ထုတ္လုပ္တဲ့ေနရာမွာ အဓိကအခန္းကဏၰက ပါ၀င္ေနရတာလဲဆိုတာကို ရွင္းၿပပါ။။
ယူေရနီယမ္ဟာ periodic ဇယားမွာပါ၀င္တဲ့ သဘာ၀ ၿဒပ္စင္ တစ္မ်ိဳးၿဖစ္ပါတယ္။ သူတိုအထ႕ဲကမွ ယူေရနီယမ္ ၂၃၅ ဆိုရင္ termal neutron နဲ႕ ခြဲၿခမ္းရာမွာ အလြန္အဆင္ေၿပပါတယ္။။ ဒီလိုဂုဏ္သတၱိမ်ိဳးဟာ တၿခားေသာ ၿဒပ္စင္ေတြၿဖစ္တဲ့ ယူေရနီယမ္ ၂၃၃ နဲ႕ ပလူတိုနီယမ္ ၂၃၉ တို႕မွာလည္းရွိၾကပါတယ္။။ သူတို႕ကိုေတာ႕ သဘာ၀အတိုင္း ထုတ္ယူမရရိွႏိုင္ပါဘူး။။ လူေတြက ၿပဳၿပင္ဖန္တီးယူမွပဲရႏိူင္ပါတယ္။။ ဒါေၾကာင့္သူတို႕ကို မူလပထမ ယူေရနီယမ္ ၂၃၅ ကေန ခြဲထြက္လာတဲ့ ဒုတိယ မ်ိဳးႏြယ္စုလို ့လည္း ေခၚေ၀ၚနိုင္ပါတယ္။။


၁၇။။ ကမၻာေၿမၾကီးေပၚမွာရွိတဲ့ ယူေရနီယမ္ ပမာဏကိုေဖာ္ၿပပါ။။ ယူေရနီယမ္ ေပါၾကြယ္၀ၿခင္းနွင့္ ရွားပါးၿခင္းကို ဘယ္လို ့ခြဲၿခားပါသလဲ။။
ကမၻာေၿမၾကီးေပၚမွာရွိတဲ့ ယူေရနီယမ္ ပမာဏပ်မ္းမွ်တမ္းဖိုးဟာ ေငြ(Silver)ပမာဏထက္ ၃၀ ဆ ပိုမ်ားၿပီးေတာ့ ေရႊ(Gold)ပမာဏထက္ ၁၀၀၀ ဆ ပိုမ်ားပါတယ္။။ သူ႕ကုိ လိပ္သည္းေက်ာက္(၀ါ)နွမ္းဖတ္ေက်ာက္ေတြၾကားမွာ (Granite) မ်ားစြာေတြ႕ရွိရပါတယ္။။ ဥပမာ။။ လိပ္သည္းေက်ာက္ ၁ တန္ ကို ယူေရနီယမ္ ၂၅ ဂရမ္ ခန္ ့ပါ၀င္ပါတယ္။။ ဒါေပမယ့္ ယူေရနီယမ္ဟာ ပ်ံ ့နွံ ့မွုၿဖစ္စဥ္(scattered)ၿဖစ္ေပၚတတ္တဲ့ element ေတြထဲမွာပါ၀င္ပါတယ္။။ သူတို႕ဟာ ယူေရနီယမ္ေပါၾကြယ္၀တဲ့ သတၱဳေၾကာကတဆင့္ ပမာဏေသးငယ္တဲ့ စုစည္းမွုေတြကို ၿဖစ္ေပၚေစပါတယ္။။ သတၱဳေၾကာတြင္ ယူေရနီယမ္ပါ၀င္မွု ၀.၃ ရာခိုင္နွုန္း အထက္ရွိမယ္ဆိုရင္ ယူေရနီယမ္ေပါၾကြယ္၀တဲ့ သတၱဳေၾကာအၿဖစ္ သတ္မွတ္ပါတယ္။။ ေနာက္ဆံုးသတ္မွတ္္ခ်က္မ်ားအရ သတၱဳေၾကာအတြင္း ယူေရနီယမ္ပါ၀င္မွု ၀.၀၀၁ မွ ၀.၅ ရာခိုင္နွုန္းအထိကို စီးပြားၿဖစ္ထုတ္လုပ္နိုင္တဲ့ ပမာဏအၿဖစ္သတ္မွတ္ပါတယ္။။
၁၈။။ ကမာၻမွာ ယူေရနီယံေျမ ဘယ္ေနရာမွာ တည္ရိွသလဲ။။ ၄င္းေနရာေတြမွာ ယူေရနီယံ ဘယ္ေလာက္ရရိွႏိူင္လဲ။။ ၄င္းယူေရနီယံမွာ လိုအပ္ခ်က္ ဘယ္ေလာက္မ်ားသလဲ။။ ရုရွားႏိူင္ငံမွာ ယူေရနီယံ သယံဇာတ ဘယ္ေလာက္ရိွသလဲ။။
ကမာၻမွာရိွတဲ႔ ယူေရနီယံ သယံဇာတေပါၾကြယ္၀မႈကို ကိန္းဂဏန္းအားျဖင္႔ တန္ဖိုးသတ္မွတ္ရရင္ တန္အေနနဲ႔ဆိုရင္ေတာ႔ ၅ သန္းမွ ၁၁ သန္းခန္႔ ရိွပါတယ္။။ ယူေရနီယံေပါၾကြယ္၀တဲ႕ ပထမဆံုးႏိူင္ငံကေတာ႔ ၾသစေတးလ်၊ ကာဇစ္စတန္ ႏွင္႔ ေတာင္အာဖရိကျပည္ေထာင္စုတို႔ ျဖစ္ပါတယ္။။ ၄င္းႏိူင္ငံေတြေနာက္မွာ နမီးဘီးယား၊ ကေနဒါ၊ ႏိုက္ဂ်ား၊ ဥဇဘတ္ကစ္စတန္ႏွင္႔ အေမရိကန္ျပည္ေထာင္စုတို႔ ျဖစ္ပါတယ္။။ ဥပမာအေနနဲ႔ေတာ႔ ကေနဒါလိုႏိူင္ငံမ်ဳိးမွာ ယူေရနီယံႏွင္႔ သတၲဳရိုင္း ၂၃% ေရာေနတဲ႔ ေနရာေတြ အမ်ားၾကီး၇ွိပါတယ္။။
စူးစမ္းရွာေဖြလို႔ရတဲ႔ ရုရွားႏိူင္ငံရဲ႕ ယူေရနီယံ သယံဇာတေပါၾကြယ္၀မႈကေတာ႔ တန္ေပါင္း သိန္းအနည္းငယ္ရိွပါတယ္။။ အခုခ်ိန္မွာေတာ႔ အမ်းဆံုး သတ္မွတ္ထားတဲ႔ ယူေရနီယံထုတ္လုပ္တဲ႔ စက္မႈလုပ္ငန္းကိုေတာ႕ ေလာင္စာထုတ္လုပ္ေရး ေကာ္ပိုေရးရွင္းနဲ႕ ေပါင္းစပ္ဖြဲ႕စည္းထားတဲ႔ ဓါတုေဗဒႏွင္႔ သတၲဳတူးေဖၚေရး အဖြဲ႕အစည္းက ဦးစီးလုပ္ေဆာင္ေနပါတယ္။။
၁၉။။ ရုရွားမွာ ယူေရနီယံေနရာသစ္ေတြ ရွာေဖြေတြ႕ရိွပါသလား။။
ဆိုဗီယက္ ဆိုရွယ္လစ္သမတမ်ားႏိူင္ငံ ျပည္ေထာင္စု ျပိဳကြဲျပီးသြားတဲ႔အခါမွာ ရုရွားမွာ ယူေရနီယံ သယံဇာတေပါၾကြယ္၀တဲ႔ Commonwealth of Independent States ရဲ႕ ေလးပံုတပံုခန္႔ေလာက္ဘဲ က်န္ပါတယ္။။ အဲဒါေၾကာင္႔ ယူေရနီယံေနရာသစ္ေတြရွာေဖြမႈဟာ ရုရွားႏိူင္ငံမွာ အဏုျမဴစြမ္းအင္နယ္ပယ္အတြက္ အဓိကဦးစားေပး ျဖစ္ပါတယ္။။ ၄င္းအလုပ္မွာေတာ႔ ေလာင္စာထုတ္လုပ္ေရး ေကာ္ပိုေရးရွင္းနဲ႕ အျခားအဖြဲ႕အစည္းေတြ ပါ၀င္ၾကပါတယ္။။ အခုခ်ိန္မွာေတာ႔ စက္မႈလုပ္ငန္းေတြ တိုးတက္ဖို႕အတြက္ ေလာင္စာထုတ္လုပ္ဖို႕ အမ်ားၾကီးေမွ်ာ္လင္႔ခ်က္ရိွတဲ႕ေနရာေတြကေတာ႔ အမ်ားၾကီးပါ။။


၂၀။။ ယူေရနီယံကို ဘယ္လိုထုတ္ယူရရိွတာလဲ။။ ၄င္းနယ္ပယ္ေဒသမွာ ေနထိုင္တဲ႔ လူေတြအေပၚကို ဘယ္ေလာက္ ေဘးအႏၲရာယ္ကင္းရွင္းေစသလဲ။။
ယူေရနီယံထုတ္လုပ္ေရးမွာ အသံုးျပဳတဲ႕ နည္းလမ္း ၃ နည္းရိွတဲ႔အနက္ ၂ နည္းကေတာ႔ မိရိုးဖလာနည္းလမ္းေတြျဖစ္ျပီး ေျမေအာက္တူးေဖာ္ေရး (မိုင္းတြင္း)ႏွင္႔ တိုက္ရိုက္တူးေဖၚေရး (ေက်ာက္တြင္း)တို႕ျဖစ္ပါတယ္။။ ေနာက္ဆံုးနည္းလမ္းကေတာ႔ ေျမေအာက္သို႔ ထိုးေဖာက္ျပီးတြင္းတူးေဖၚတဲ႔ နည္းျဖစ္ျပီးေတာ႔၊ ဒီနည္းလမ္းကို သုံးတာ သိပ္မၾကာေသးပါဘူး။။ ၁၉၆၀ ေလာက္မွစျပီးအသုံးျပဳလာတာပါ။။ နည္းလမ္းေရြးခ်ယ္မႈကေတာ႔ ေျမေနရာရဲ႕ သတ္မွတ္ထားတဲ႔ အလုပ္လုပ္ႏိူင္တဲ႔ အေနအထားေပၚမူတည္ျပီး သတ္မွတ္ပါတယ္။။ တိုက္ရိုက္တူးေဖၚေရးနည္းလမ္းကိုေတာ႔ သိပ္မနက္တဲ႔ (၅၀၀ မီတာ ေလာက္ရိွတဲ႔) သတၲဳသိုက္မ်ဳိးမွာ အသံုးျပဳလို႔ရပါတယ္။။ ေျမေအာက္တူးေဖာ္ေရး (မိုင္းတြင္း)နည္းကိုေတာ႔ မာေက်ာတဲ႔ ေက်ာက္ေတာင္လႊာေတြမွာရိွတဲ႕ သတၲဳသိုက္မ်ားရိွတဲ႔အခါမ်ဳိးမွာ အသံုးျပဳလို႔ရပါတယ္။။
ေျမေအာက္သို႔ ထိုးေဖာက္္တြင္းတူးျပီးတူးေဖၚတဲ႔ နည္းကေတာ႔ သတၲဳသိုက္အလႊာမ်ားမွာ ယူေရနီယံျပည္႔ႏွက္မႈႏွင္႔ ယူေရနီယံပါ၀င္တဲ႔ ေပွ်ာ္ရည္ (solution) ကို မ်က္ႏွာျပင္ကေန ထုတ္ယူႏိူင္မႈေပၚ အေျခခံပါတယ။္။ ဒီနည္းကို ေရစိမ့္ယိုႏိုင္တဲ႔အလႊာေတြမွာ ေရမစိမ္႔ႏိူင္တဲ႕ အလႊာၾကားမွာရိွတဲ႔ ယူေရနီယံတူးေဖၚေရးမွာလည္း အသံုးျပဳလို႔ရပါတယ္။။
ဒီနည္းလမ္းရဲ႕ အက်ဳိးေက်းဇူးကေတာ႔ ေျမေအာက္မွာရိွတဲ႔သတၲဳေတြ က်န္ရိွမႈ မရိွပါဘူး။။ ေနာက္တစ္ခုက ထုတ္ေဖၚေနတဲ႔ အခ်ိန္မွာ ေရဒြန္ (Radon) ျပိဳကြဲျခင္း မရိွပါဘူး။။ ဒီနည္းလမ္းကေတာ႔ ပတ္၀န္းက်င္အတြက္ ေဘးအႏၲရာယ္ အကင္းရွင္းဆံုးပါဘဲ။။
တူးေဖာ္ေနတဲ႕ ေျမအေနအထားကို သတိျပဳေလ႔လာတဲ႔အခါ (နည္းလမ္းအတိုင္းဆိုရင္ေတာ႔ ယူေရနီယံဟာ ေျမထုႏွင္႔ ေရထုသုံးစြဲမႈမွာ ပါ၀င္ေၾကာင္း ေတြရပါတယ္။။ အဲဒါေၾကာင္႔ ယူေရနီယံတူးေဖာ္ထုတ္လုပ္ေရးမွာ ေဘးပတ္၀န္းက်င္မွာ ေနထိုင္တဲ႔ လူထုအတြက္ေတာ႔ ေဘးအႏၲရာယ္ ကင္းရွင္းပါတယ္။။
၂၁။။ ယူေရနီယံဟာ ၄င္းကေန နယူကလီးယားေလာင္စာအထိ ေျပာင္းလဲျခင္းျဖစ္စဥ္မွာ ဘယ္အဆင္႔ေတြ ျဖစ္ေပၚသလဲ။။
ပထမဦးဆံုးအဆင္႔ကေတာ႔ ယူေရနီယံပါ၀င္တဲ႔ သတၲဳရိဳင္းေတြ စုေဆာင္းျခင္းပါဘဲ။။ ဓါတုေဗဒေပွ်ာ္ရည္မွာ ေပွ်ာ္၀င္ေနတဲ႔ သတၲဳေတြကို ခြဲထုတ္ျပီးတဲ႔အခါမွာ အရည္အေသြးေကာင္းတဲ႔ စုေဆာင္းတဲ႔ ယူေရနီယံဆားကို ေျခာက္ေသြ႔တဲ႔ ယူေရနီယံအမႈန္႔ ရတဲ႔အထိ ေျခာက္ေသြ႔ေအာင္ လုပ္ရပါတယ္။။ ေနာက္အဆင္႔ကေတာ႔ နည္းပညာပိုင္းဆိုင္ရာ ေျပာင္းလဲျခင္းေတြပါဘဲ။။ အေရာအေႏွာေတြကေန ဓါတုေဗဒနည္းအရ သန္႔စင္ျခင္းေပါ႔။။ ၄င္းကေနထြက္လာတဲ႔ ပစၥည္းကေတာ႔ (Fluorination) ျဒပ္ေပါင္းစပ္ဖို႔ ရည္ရြယ္တဲ႔ သန္႔စင္တဲ႔ ယူေရနီယံေအာက္ဆိုဒ္ပါဘဲ။။ ရရိွတဲ႔ hexafluoride (UF6)ကို အထူးျပဳလုပ္ထားတဲ႔ ကြန္တိန္နာေတြနဲ႔ စုေဆာင္းတဲ႔ ေနရာကို ယူေရနီယံ ၂၃၅အတြက္ သန္႕စင္ဖို႕ သယ္ေဆာင္ပါတယ္ (သဘာ၀ ယူေရနီယံ ၂၃၅ ကေန ေလာင္စာျဖစ္တဲ႕ အေနအထားအထိ အဆင္႔တိုင္း)။ ၄င္းအဆင္႔ေနာက္မွာ သန္႔စင္ျပီးသား ယူေရနီယံဟာ ဒိုင္ေအာက္ဆိုဒ္ အသြင္သို႔ ေျပာင္းလဲပါတယ္။။ ဒါျပီးတဲ႔အခါမွာေတာ႔ သတၲဳအမႈန္႔လုပ္တဲ႔ နည္းပညာကို သံုးျပီးေတာ႔ ေလာင္စာအေတာင္႔၊အခဲေလးေတြအျဖစ္ ရရိွပါတယ္။။ ေလာင္စာထုတ္လုပ္မႈရဲ႕ ေနာက္ဆံုးအဆင္႔ကေတာ႔ ေလာင္စာေတာင္႔ေတြႏွင့္ ၄င္းတို႔မွ ေလာင္စာေခ်ာင္း ျပဳလုပ္ျခင္းေတြမွာ အေတာင္႔၊အခဲေလးေတြရဲ႕ အခံြလုပ္တာပါဘဲ။။ အဆင္႔ဆင္႔တိုင္းမွာရိွတဲ႔ လုပ္ေဆာင္မႈတိုင္းမွာ အရည္ေသြးကို ထိန္းခ်ဳပ္မႈႏွင္႔ေဘးအႏၱရာယ္ကင္းရွင္းေရးအတြက္ လိုက္ပါလုပ္ေဆာင္ပါတယ္။။

ပံု- ေလာင္စာေခ်ာင္း အဆင္႔ဆင္႔ျပဳလုပ္ပုံ။။
၂၂။။ ယူေရနီယံကို ဘယ္လို သန္႔စင္တာလဲ။။ ဘယ္မွာ ဘယ္လိုျဖစ္တာလဲ။။
ကမာၻမွာ Atomic power-plant (APP) အမ်ားစုအတြက္ ႏ်ဴကလီးယား ေလာင္စာထုတ္လုပ္မႈဟာ ယူေရနီယံ သန္႔စင္မႈမရိွဘဲနဲ႕ မျဖစ္ႏိူင္ပါဘူး။။ အဲသည္လိုဘဲ ရုရွားႏိုင္ငံမွာရိွတဲ႕ power reactor ေတြမွာ သန္႔စင္ထားတဲ႔ ယူေရနီယံ ၂၃၅ ပါ၀င္တဲ႔ ႏ်ဴကလီးယား ေလာင္စာေတြကို သံုးပါတယ္။။ PPWR မွာဆိိုရင္ ၁.၆ ကေန ၅%၊ HPCR-၁၀၀၀ မွာဆိိုရင္ ၃% ႏွင္႔ FN-၆၀၀ မွာကေတာ႔ ၂၇% အထိရိွပါတယ္။။ သန္႔စင္မႈအတြက္ ၾကားထဲမွာ လိုအပ္တဲ႔ ထုတ္ကုန္ကေတာ႔ ဓါတုေဗဒႏွင္႔ နည္းပညာပိုင္းဆိုင္ရာျဖင္႔ ယူေရနီယံကိုစုေဆာင္းျပီး ျပန္လုပ္ျပီးတဲ႔အခါမွာ ရရိွတဲ႔ hexafluoride (UF6) ျဖစ္ပါတယ္။။ တနည္းအားျဖင္႔ ယူေရနီယံျဒပ္ေပါင္းျပဳလုပ္ျခင္းလို႔ ေခၚလို႔ရပါတယ္။။ သန္႔စင္မႈနည္းလမ္းမ်ားရဲ႕ အေျခခံကေတာ႔ ရူပေဗဒ ျဖစ္စဥ္ေတြ ပါ၀င္ျပီး၊ ၄င္းျဖစ္စဥ္ေတြမွာ ျဒပ္ထုေတြအမ်ဳိးမ်ဳိးရိွတဲ႔ ဓါတုဂုဏ္သတိၱေတြတူတဲ႔ အက္တမ္ သို႔မဟုတ္ ေမာ္လီက်ဴးေတြဟာ အမ်ဳိးမ်ဳိးျဖစ္ကုန္တာပါ။။ ေနာက္ဆံုးမွာေတာ႔ isotope ဖြဲ႔စည္းပံုအရ သန္စင္မႈရႏိူင္တဲ႕ အသင္႔ေတာ္ဆံုး ေရြးခ်ယ္မႈကို ဖြဲ႕စည္းျပဳလုပ္ထားပါတယ္။။
၂၃။။ Atomic power-plant (APP)ေတြအတြက္ ေလာင္စာက ဘာကိုဆိုလိုတာလဲ။။
ဓါတ္ေပါင္းဖိုေတြရဲ႕ အေျခခံအားျဖင့္ ဖြဲ႔စည္းတည္ေဆာက္ထားတဲ႔ ႏ်ဴကလီးယား ေလာင္စာကေတာ႔ ေလာင္စာျဒပ္စင္ (သို႔မဟုုတ္) အပူထုတ္္ေပးႏိူင္တဲ့ ျဒပ္စင္ပါဘဲ။။ တနည္းအားျဖင့္ ေလလံုတဲ့ ပိုက္ေခါင္း ျဖစ္ျပီး၊ ၄င္းရဲ႕အထဲမွာ အစိတ္အစိတ္ ကြဲျပားေစႏိူင္ေသာ ပစၥည္း (ယူေရနီယံေတာင္႔)ေတြ ေရာေႏွာထားပါတယ္။။
ဓါတ္ေပါင္းဖိုေတြအတြက္ ေလာင္စာေတာင့္ေတြရဲ႕ ဖြဲ႔စည္းတည္ေဆာက္ပံုႏွင္႕ အရြယ္အစားကေတာ႔ ပံုစံအမ်ဳိးမ်ဳိး ျခားနားပါတယ္။။ ဥပမာ။။ အေျခခံအားျဖင့္ ရုရွားႏိူင္ငံရိွ power reactor- ၁၀၀၀ ေလာင္စာေတာင္႔ရဲ႕ အရြယ္အစားဟာဆိုရင္ အလ်ား ၃.၅ မီတာရိွျပီး၊ ေထာင့္ျဖတ္ အလ်ားကေတာ႔ ၉.၁ မီလီမီတာ ရွိပါတယ္။။ ၄င္းရဲ႕ေလာင္စာေတာင္႔အကာ(အခြံ)ကိုေတာ႔ zinc alloy နဲ႕ဖံုးအုပ္ထားျပီး၊ အစိတ္အစိတ္ ကြဲျပားေစႏိူင္ေသာ ပစၥည္းကေတာ႕ ၁.၆% ကေန ၅%အထိ သန္႔စင္ထားတဲ႔ sintered ဒိုင္ေအာက္ဆိုဒ္၊ ယူေရနီယံကေတာ႔ ၁.၅ ကီလိုဂရမ္ (ေလာင္စာေတာင္႔ ၁ ေတာင္႔လွ်င္) ပါရိွတဲ႕ အေတာင့္ဘဲ ျဖစ္ပါတယ္။။ ဖြဲ႔စည္းတည္ေဆာက္ပံုအရ ေလာင္စာအေတာင္႔ေတြနဲ႔ ေလာင္စာေခ်ာင္းနဲ႔ ဆက္စပ္တပ္ဆင္ထားပါတယ္။။ ေရဒီယိုသတိၱၾကြတဲ႔ ဇုန္မွာထည္႔ရတဲ႔ ေယဘုယ်ေလာင္စာပမာဏကေတာ႔ reactor (PPWR-၁၀၀၀)မွာ ယူေရနီယံဒိုင္ေအာက္ဆိုဒ္ တန္ ၈၀ ခန္႔ရိွျပီးေတာ႔ HPCR-၁၀၀၀မွာေတာ႔ တန္ ၂၂၀ နီးပါးရိွပါတယ္။။

ပံု - အမ်ဳိးမ်ဳိးေသာ ေလာင္စာေခ်ာင္းမ်ား။။

၂၄။။ ေလာင္စာေတာင္႔ႏွင္႔ ေလာင္စာေခ်ာင္းမ်ား ျပဳလုပ္အသံုးျပဳႏိူင္ရန္ ဘာေတြ လိုအပ္သလဲ။။
Atomic power-plant (APP) ေတြ save ျဖစ္ဖို႔အတြက္ ေလာင္စာေတာင္႔ေတြနဲ႔ ကိုက္ညီမႈရိွဖို႕လည္း လိုပါတယ္။။ အဲဒါေၾကာင္႔ ဒါေတြထုတ္လုပ္ဖို႔ဆိုရင္ စက္ရံုမ်ားမွာ ထုတ္လုပ္မႈ အဆင္႔ဆင္႔တြင္ သတ္မွတ္ထားတဲ႕ နံပါတ္ေတြ၊ အဆင္႔ေတြနဲ႔ စည္းကမ္းေတြကို ေသေသခ်ာခ်ာလိုက္နာဖို႔လိုပါတယ္။
၂၅။။ Fuel element (ေလာင္စာၿဒပ္စင္) ေတြမွာ ယူေရနီယံအၿပင ္အၿခားေသာ materials ေတြကို ထည့္သြင္းအသံုးၿပဳေသးပါသလဲ။။
ပထမအဆင့္ကေတာ့ fuel assembly ေတြၿပဳလုပ္ဖို႕အတြက္ အသံုးၿပဳမည့္ sactural materialrsm: မ်ားၿဖစ္ပါတယ္။။ Water-moderated water-cooled power reactor ႏွင့္ high-power channel-type ေတြ အတြက္ကေတာ့ zirconium ကိုအေၿခံထားတဲ့ alloy material ကိုအသံုးၿပဳပါတယ္။။ FN-၆၀၀ အတြက္ကေတာ့ corrosion-resistant steel ၿဒပ္ေပါင္းကုိအသံုးၿပဳပါတယ္။။ Research reactor ေတြအတြက္ကေတာ့ အလူမီနီယမ္ကိုဘဲ အသံုးၿပဳၾကပါတယ္။။
ဒုတိယအဆင့္ကေတာ့ reactor အမ်ိဳးအစားကို လိုက္ၿပီးေတာ့ အသံုးၿပဳမည့္ေလာင္စာမ်ား ေရြးခ်ယ္ၿခင္းၿဖစ္ပါတယ္။။ water-moderated water-cooled power reactor အတြက္gadolinium ၊ high-power channel-type reactor အတြက္ erbium oxide ေတြကိုအသံုးၿပဳၾကပါတယ္။။
၂၆။။Reactor အမ်ိဳးမ်ိဳးမွာ အသံုးၿပဳေနတဲ့ ေလာင္စာေတြကို အခ်င္းခ်င္းဖလွယ္ၿပီးေတာ့ သံုးလို႕ရပါသလား။။
သံုးလို႕မရပါဘူး။။ Reactor တိုင္းဟာ အလုပ္လုပ္ဖို ့အတြက္ Fuel assembly ေတြကိုအသံုးၿပဳရပါတယ္။။ သူတို႕ဟာ အေၿခခံတည္ေဆာက္ပုံနဲ ့အရြယ္အစား မတူယံုတင္မကပါဘူး။။ ပါ၀င္တဲ့ ေလာင္စာပမာဏလည္း မတူညီၾကပါဘူး။။ သူတို႕ကိုေပးရတဲ့ အပူခ်ိန္ စသၿဖင့္ မတူညီၾကပါဘူး။။
ဥပမာ။။WWPR ေတြမွာ အသံုးၿပဳတဲ့ assembler ေတြမွာ hexahedral cross-section ေတြၿဖစ္ၾကပါတယ္။။ ႏုိင္ငံတကာမွာအမ်ားစုအသံုးၿပဳေနတဲ့ ဒီအမ်ိဳးအစား (PWR– Pressurized Water Reactor) ေတြမွာေတာ့square cross-section ေတြၿဖစ္ၾကပါတယ္။။ ဒါအၿပင္ reactor တိုင္းဟာ fuel assembly ေတြမွာတပ္ဆင္တဲ့ Uranium ၂၃၅ ေတြဟာလည္း သန္႕စင္မွုပမာဏေတြ မတူညီၾကပါဘူး။။ reactor ေတြရဲ့ အေၿခအေနေပၚမူတည္ၿပီး တပ္ဆင္ၾကပါတယ္။။
Nucleus ထဲတြင္ ပရိုတြန္ ႏွင္႕ ႏဴထရြန္ ဟူေသာ အမူန္ႏွစ္မ်ိဳး ပါ၀င္ဖြဲ႕စည္းထားပါသည္။၎ အမူန္ႏွစ္မ်ိဳးကို nucleons ဟုေခၚပါသည္။ nucleusမ်ား အဘယ္႕ေၾကာင္႕ မတည္ၿမဲရသနည္း? အဘယ္႕ေၾကာင္႕ဆိုေသာ္ nucleus ထဲ၌ ဖြဲ႕စည္းထားေသာ nucleons ႏွစ္မ်ိဳးမွ ပရိုတြန္ (သို႕) ႏဴထရြန္ အေရအတြက္မ်ားလြန္းေနသည္႕အခါ nucleus အတြင္းမွ ေရဒီယိုသတၱိၾကြ အမူန္မ်ား (radioactive particles-အယ္လ္ဖာ၊ဘီတာ) သို႕မဟုတ္ ေရဒီယို သတၱိၾကြ ဓါတ္ေရာင္ျခည္(radioactive rays-ဂါမာေရာင္ျခည္) မ်ားထုတ္လႊတ္ျခင္းအားျဖင့္ ပ်က္ဆီးယို႕ယြင္းျခင္း ျဖစ္ပြားပါသည္။ ထိုသို႕ ပ်က္စီး ယိုယြင္းျခင္းကို ေရဒီယိုသတၱိၾကြ ပ်က္စီးယိုယြင္းျခင္း (radioactive decay ) ဟုေခၚပါသည္။ ထို႕ေၾကာင္႕ nucleus မ်ားမတည္ၿမဲျခင္းသည္ ေရဒီယိုသတၱိၾကြျခင္းႏွင္႕ တိုက္ရိုက္ဆက္ႏြယ္ေနပါသည္။ မတည္ၿမဲေသာ nucleus မ်ားတြင္သာ ေရဒီယိုသတၱိၾကြမူ႕ ျဖစ္ပြားႏိုင္သည္။ တည္ျမဲေသာ nucleus မ်ားတြင္ ေရဒီယိုသတိၱၾကြမူ႕ ျဖစ္ပြားျခင္းမရွိပါ။ ပို၍တည္ၿမဲေလေလ ေရဒီယိုသတိၱၾကြမႈ႕နညး္ေလေလျဖစ္သည္။
unstable nucleus=radioactive
stable nucleus=non-radioactive
ဤသို႕ဆိုလ်ွင္ nucleus မ်ား၏ တည္ၿမဲႏိုင္မူ႕ (nuclear stability) သည္ ၎တို႕ထဲတြင္ ပါ၀င္ဖြဲ႕စည္းထားေသာ ပရုိတြန္ႏွင္႕ ႏဴထရြန္တို႕၏ အေရအတြက္အေပၚတြင္ အဓိက မူတည္ေနသည္ဟု ယူဆႏိုင္ပါသည္။ ႏဴထရြန္/ပရိုတြန္ တို႕၏ အေရအတြက္ အခ်ိဳးကိုၾကည္႕ျပီး nucleus မ်ား၏ တည္ၿမဲႏိုင္မူ႕ (nuclear stability) ကို တြက္ဆႏိုင္သလို ၎ nucleus မ်ားတြင္ ျဖစ္ပြားေသာ decay အမ်ိဳးအစားမ်ားကိုလည္း ခြဲျခားသိရွိႏိုင္သည္။
ပံုတြင္ nucleus ထဲတြင္ရွိေသာ ပရိုတြန္ႏွင္႕ႏဴထရြန္ အေရအတြက္တို႕ကို graph ဆြဲထားျခင္းျဖစ္ပါသည္။

အထက္ပါပံုတြင္ အနီေရာင္မ်ဥ္းသည္ တည္ၿမဲဇံု (stable zone) ျဖစ္ပါသည္။တည္ၿမဲဇံုတေလ်ွာက္တြင္ရွိေသာ nucleus မ်ားသည္ ေရဒီယိုသတၱိၾကြမႈ႕မရွိေသာ stable nucleus မ်ားျဖစ္ပါသည္။ တည္ၿမဲဇံု၏ ဘယ္ဘက္တြင္ ႏဴထရြန္အေရအတြက္မ်ားေသာ nucleus မ်ားတည္ရွိျပီး βdecay ျဖစ္စဥ္ျဖစ္ပြားပါသည္။ တည္ၿမဲဇံု၏ ညာဘက္တြင္ ပရိုတြန္အေရအတြက္မ်ားေသာ nucleus မ်ားတည္ရွိျပီး အီလက္ထရြန္ဖမ္းယူျခင္း (electron capture) သုိ႕မဟုတ္ β+ decay (positron emission) ျဖစ္စဥ္ျဖစ္ပြားပါသည္။ အက္တမ္အမွတ္စဥ္  83 ထက္ေက်ာ္လြန္ေသာ(atomic number>83) nucleus မ်ားတြင္ ေယဘူယ်အားျဖင္႕ alpha decay ျဖစ္စဥ္ျဖစ္ပြားပါသည္။အက္တမ္အမွတ္စဥ္ 20 ေအာက္ငယ္ေသာ nucleus မ်ား ( ဟိုက္ဒရိုဂ်င္မွ ကယ္လ္ဆီယမ္အထိ) ၏ တည္ၿမဲအမွတ္သည္ “1” အနီးတြင္သာရွိသည္။ ၎ nucleus မ်ားအတြက္ ႏဴထရြန္/ပရိုတြန္ အခ်ိဳးသည္ “1”ထက္ၾကီးလ်ွင္ သို႕မဟုတ္ “1”ထက္ငယ္လ်ွင္ မတည္ၿမဲေသာ nucleus မ်ားျဖစ္ျပီး ေရဒီယိုသတၱိၾကြျခင္းမ်ားျဖစ္ပြားႏိုင္ပါသည္။
6C12 6C14 5B10 5B9
Neutron=6 Neutron=8 Neutron=5 Neutron=4
Proton=6 Proton=6 Proton=5 Proton=5
n/p=6/6  = 1 n/p=8/6 =1.3 n/p=5/5 =1 n/p=4/5  =0.8
(stable) (radioactive) (stable) (radioactive)
အက္တမ္အမွတ္စဥ္ ျမင္႕မားလာသည္ႏွင္႕အမ်ွ တစ္နည္းအားျဖင္႕ nucleus အရြယ္အစားၾကီး လာသည္ ႏွင္႕အမ်ွ ႏဴထရြန္/ပရိုတြန္ အခ်ိဳးလည္း ျမင္႕မားလာသည္။ အက္တမ္အမွတ္စဥ္ျမင္႕မားေသာ nucleus (heavy nucleus) မ်ားအတြက္ တည္ၿမဲအမွတ္သည္ “1.6” ဟုသက္မွတ္ထားပါသည္။သို႕ေသာ္ အလွည္႕မွန္ဇယား (periodic table) တြင္ အက္တမ္အမွတ္စဥ္ 83 (Bi) ၏ေနာက္တြင္ရွိေသာ ျဒပ္စင္အားလံုးသည္း ေရဒီယိုသတၱိၾကြျဒပ္စင္မ်ားျဖစ္ျပီး ၎တို႕အားလံုးတြင္ မည္သည္႕ stable nucleus မွ မရွိပါ။
Nucleus မ်ား၏ တည္ၿမဲႏိုင္မူ႕ကို တျခားရိုးရွင္းေသာ နည္းလမ္းမ်ားျဖင္႕လည္း ခန္႕မွန္း တြက္ခ်က္ ႏိုင္သည္။ ၎နည္းလမ္းမ်ားမွာ
1)    ႏဴထရြန္ ႏွင္႕ ပရိုတြန္အေရအတြက္မ်ားကို စံု(even)  ႏွင္႕ မ(odd) ခြဲျခား၍ nucleus မ်ား၏ တည္ၿမဲႏိုင္မူ႕ကိုခန္႕မွန္းတြက္ခ်က္ျခင္း။
2)    2 , 8, 20, 28, 50, 82, 126 စေသာ ကိန္းဂဏန္းမ်ားျဖင္႕ တည္ၿမဲေသာ nucleus မ်ားကို သက္မွတ္ထားျခင္း။
ပရိုတြန္ ႏဴထရြန္ တည္ၿမဲေသာ nucleus အေရအတြက္ တည္ၿမဲႏိုင္မႈ
4 အနည္းဆံုး
စံု 50 -
စံု 57 -
စံု စံု 168 အမ်ားဆံုး
အထက္ပါဇယားတြင္ တည္ၿမဲေသာ nucleus ေပါင္း 279 မ်ိဳးရွိသည္႕အနက္ ပရိုတြန္၊ႏဴထရြန္ အေရအတြက္ႏွစ္မ်ိဳးစလံုး “မမ” ျဖစ္ေသာ တည္ၿမဲေသာ nucleus အမ်ိဳးအစား 4 မ်ိဳးသာရွိျပီး ပရိုတြန္၊ႏဴထရြန္ အေရအတြက္ႏွစ္မ်ိဳးစလံုး “စံုစံု” ျဖစ္ေသာ တည္ၿမဲေသာ nucleus အမ်ိဳးအစားမွာ 168 မ်ိဳးရွိပါသည္။ ဤသည္ကို ၾကည္႕ျခင္းအားျဖင္႕ ပရိုတြန္၊ႏဴထရြန္ အေရအတြက္ ႏွစ္မ်ိဳးစလံုး “မမ” ျဖစ္ေသာ nucleus မ်ားသည္ တည္ၿမဲႏိုင္မူ႕ အနည္းဆံုးျဖစ္၍ ပရိုတြန္၊ႏဴထရြန္ အေရအတြက္ ႏွစ္မ်ိဳးစလံုး “စံုစံု” ျဖစ္ေသာ nucleus မ်ားသည္ တည္ၿမဲႏိုင္မူ႕အမ်ားဆံုးျဖစ္ေၾကာင္း သိရွိႏိုင္ပါသည္။အလြယ္နည္းျဖင္႕ တည္ၿမဲႏိုင္မူ႕ အနည္းဆံုးမွ အမ်ားဆံုးသို႕ (မမ၊မစံု၊စံုမ၊စံုစံု) ဟု မွတ္သားႏိုင္ပါသည္။
Nucleus မ်ား၏တည္ၿမဲႏိုင္မႈ႕(nuclear stability

မမ < မစံု  < စံုမ < စံုစံု

ဥပမာ- အထက္ပါ “စံုမ” နည္းအရ ေအာက္ပါအိုင္ဆိုတုပ္မ်ားတြင္ မည္သည္႕အိုင္ဆိုတုပ္က ပို၍ တည္ၿမဲသည္ ကို ရွာၾကည္႕ပါမည္။
a) 8O16 and 8O17
b)  17Cl35 and 17 Cl36
c) 20Ca40 and 20 Ca45
a)    8O16 8O17
ပရိုတြန္=8 (စံု)                               ပရိုတြန္=8 (စံု)
ႏဴထရြန္=16-8=8 (စံု)                      ႏဴထရြန္=17-8=9 (မ)
8O16 ႏွင္႕  8O17 တို႕တြင္ “စံုစံု” ျဖစ္ေသာ 8O16 ကပို၍ တည္ၿမဲပါသည္။
b)   17Cl35 17 Cl36
ပရိုတြန္=17 (မ)                                      ပရိုတြန္=17 (မ)
ႏဴထရြန္=18 (စံု)                            ႏဴထရြန္=19 (မ)
17Cl35 and 17 Cl36 တို႕တြင္ “မစံု” ျဖစ္ေသာ 17Cl35 ကပို၍ တည္ၿမဲပါသည္။
2 , 8, 20, 28, 50, 82, 126 စေသာ ဂဏန္းမ်ားကို ေမွာ္ဂဏန္းမ်ား (magic numbers) ဟုေခၚပါသည္။ ဆိုလိုသည္မွာ ၎ဂဏန္းမ်ားႏွင္႕ ကိုက္ညီေသာ ပရိုတြန္အေရအတြက္ သို႕မဟုတ္ ႏဴထရြန္ အေရအတြက္ ရွိသည္႕ nucleus မ်ားသည္ အတည္ၿမဲဆံုးျဖစ္သည္။
ဥပမာ- 2He4
ပရိုတြန္=2
ႏဴထရြန္=2
8O16
ပရိုတြန္=8
ႏဴထရြန္=8
20Ca40
ပရိုတြန္=20
ႏဴထရြန္=20
82Pb208
ပရိုတြန္=82
ႏဴထရြန္=126

internet sources
http://www.myanmarcelebrity.com/http://singforyou.net/http://www.shwedream.com/



ေအးျမသာစည္ ရြာ မွ သင့္ကို အထူးပင္ ႀကိဳဆိုပါတယ္ ခင္ဗ်ာ
လာလည္သူအေပါင္း မဂၤလာအေပါင္းနဲ႔ ျပည့္စံု၍ ကိုယ္စိတ္ႏွစ္ျဖာ က်န္းမာ၊ ခ်မ္းသာက်ပါေစ=>=>=>=>